Plzen và cuộc sống người Việt

Lần đầu tiên qua Plzen, co ro chết rét trước 1 cửa hàng Potraviny

Sau Brussels, Bỉ thì Plzen, Séc là nơi tôi ở nhiều nhất. 8 lần qua đây, tổng thời gian cộng lại cũng tầm 2 tháng cho tôi một khoảng thời gian đủ để hiểu hơn về thành phố, con người nơi đây.

Plzen là một trong những thành phố lớn nhất của Séc, đứng thứ 3 (hay thứ 4). Tên khác của Plzen là Pilsen, và cái tên này tạo nên thương hiệu bia nổi tiếng của Séc, Pilsener Urquell. Hầm bia nổi tiếng ở Plzen, mà theo truyện kể lại thì chỉ có nguồn nước ở vùng này mới sản xuất được loại bia như vậy.

Plzen giống như một phiên bản mini của Prague. Không quá cầu kì, không quá hoành tráng, nhưng vẫn giữ được những đặc trưng cơ bản trong kiến trúc của Prague và Séc. Và Plzen yên bình hơn, ít khách du lịch hơn, vì vậy nên khi tôi vác máy ảnh đi chụp quanh thành phố thì liên tục bắt gặp những ánh mắt hiếu kì từ người dân địa phương.

Và cũng vì đây không phải thành phố du lịch, nên rất dễ để quan sát cuộc sống thường ngày của người dân, không chỉ có dân Séc mà còn dân Việt Nam mình.

Người Séc ở đây ít nói được tiếng Anh nên rất khó cho tôi khi muốn nói chuyện với họ. Nhưng có một lần tôi lang thang vào khu trung tâm khoa học dành cho thiếu nhi thì gặp một cô bé ở quầy Info. Cô bé bảo với tôi là thích nói tiếng Anh nhưng ở đây chẳng ai nói cả, hôm đó vớ được tôi nên vui lắm, đứng giới thiệu tùm lum mọi thứ. Tôi thì mừng vì vớ được người nói tiếng Anh, cô bé đó thì mừng vì có cơ hội thực hành tiếng Anh. Cảm nhận của tôi là những người Séc địa phương ở đây rất thân thiện, họ niềm nở nói một tràng tiếng Séc mà tôi chỉ biết ano, ne (yes/no) dựa vào ngôn ngữ cơ thể của họ. Tuy nhiên Plzen có không ít người từ các nước khác đến làm việc ở các xí nghiệp, nhà xưởng nên cũng xô bồ lắm.

Về người Việt mình qua đây chủ yếu là kinh doanh, buôn bán, công nhân nhà máy, mấy năm trở lại đây thì thêm cả làm nail. Ở Séc có một đặc trưng mà các cửa hàng Potraviny, tạm dịch là các cửa hàng bách hóa. Và 99% các cửa hàng này đều do người Việt mình bán. Các cửa hàng này bán đồ ăn, đồ uống, bánh kẹo, rượu bia, hoa quả. Đó có thể coi là một siêu thị mini cho người dân mua đồ ăn hàng ngày. Ngoài ra còn những cửa hàng vải vóc, đồ điện tử, đồ gia đình, quần áo, nhà hàng ăn uống cũng do người Việt mình bán.

Trong khoảng thời gian ở đây, tôi được trực tiếp chứng kiến, lắng nghe và cảm nhận rõ rệt cuộc sống hàng ngày của người Việt mình tại Plzen. Với những người buôn bán, nhất là ở những cửa hàng Potraviny (Pot) thì hàng ngày liên tục đi lấy hàng. Nguồn hàng chính là những siêu thị lớn, những kho hàng ở cả Plzen hay lên tận chợ Sapa nổi tiếng ở Prague.

Tôi cũng được theo chân đi lấy hàng. Những lần đầu tiên đẩy những xe hàng chật vật, đúng kiểu một thằng sinh viên đầu to mắt cận chân tay chỉ phục vụ gõ máy tính giờ đẩy xe hàng cao vút, nặng chịch. Sau cỡ chục lần thì bắt đầu quen tay, rồi bốc dỡ các két bia, các thùng hàng. Thế vẫn chưa là gì so với những người tôi thấy bên này, hai tay hai xe hàng to đùng đẩy băng băng mà ngỡ tưởng họ vừa dọn sạch nửa cái siêu thị lớn. Những hôm hàng giảm giá mạnh, tôi còn được chứng kiến cảnh chạy đua để lấy hàng, bởi lẽ chỉ chậm một vài giây thôi là sẽ hụt ngay. Lúc đó mới thấy thương trường đúng là chiến trường. Chiến trường vậy, nhưng hôm nào ở đâu có hàng giảm giá là mọi người lại mách nhau ngay để đi lấy.

Tôi theo chân lên chợ Sapa, không chỉ là mua mấy đồ lẻ linh tinh, mà vào sâu hơn trong các kho hàng lớn. Chợ Sapa đúng là phiên bản Việt Nam thu nhỏ, phiên bản chợ Đồng Xuân ở xứ châu Âu luôn. Những kiện hàng lớn, những xe ô tô tải tấp nập ra vào đánh từng lô hàng lên xuống. Từ Sapa, hàng hóa được chuyển đi khắp nơi cho các cửa hàng, đầu mối lớn nhỏ.

Tôi hì hục thử bốc vác hàng hóa. Những lần đầu tiên khiêng những két bia hay các két nước mà thở phì phò. Chỉ dám gọi là bốc vác thử để biết thôi, chứ chưa là gì so với những người buôn bán bên này. Thế mới hiểu công việc vất vả như thế nào.

Tôi được lắng nghe những câu chuyện từ chính người Việt mình nơi đây. Điểm chung của những câu chuyện đó là sự đánh đổi. Người ta nói đi tây là sướng. Đúng là sướng thật, đồ ăn an toàn, ra đường cũng an toàn, y tế tốt, khí hậu trong lành, quyền con người được đảm bảo. So với cuộc sống lam lũ nơi quê nhà thì bên này tốt hơn nhiều, nhưng đánh đổi sau đó là sự vất vả, mà tôi được quan sát và cảm nhận trực tiếp. Các bác, các cô, các anh chị bên này, những người buôn bán, kinh doanh đều rất chịu khó làm việc để kiếm tiền, để có một cuộc sống tốt hơn. Để kiếm được những đồng tiền đúng là đổ mồ hôi, sôi nước mắt. Có những người, bỏ ra cả chục ngàn euro để sang được bên này, không chịu nổi sự vất vả, đành bỏ về hoặc tệ hơn là sa vào những tệ nạn nơi đây. Những câu chuyện đó vẽ nên một mảng màu mới trong vốn hiểu biết ít ỏi của tôi, cho tôi nhìn và hiểu nhiều hơn về cuộc sống. Vì vậy, ai cũng cố gắng kiếm tiền để đầu tư cho con cháu mình học hành tốt hơn, để không vất vả như các bậc cha chú. Dù ở tây hay ta, kiếm được đồng tiền chân chính đâu có đơn giản dù cho là trí óc hay sức lực. Mà với những người làm kinh doanh buôn bán, sức lực đâu có đủ, còn cần cả sự nhanh nhạy, tính toán các kiểu. Một thằng học đến bậc thạc sĩ như tôi mà trông không khác gì con bò đeo nơ khi cố gắng bắt kịp những câu chuyện buôn bán, kinh doanh bên này.

Những gì tôi viết trên đây vẫn chưa đủ để miêu tả hết cuộc sống của người Việt ở Plzen và ở Séc nói chung. Trăm nghe không bằng một thấy, trăm thấy không bằng một thử. Nghe kể về sự vất vả thì có khi nhiều người vẫn úi xùi chuyện nhỏ ấy mà, nhưng khi nhìn thấy rồi, làm thử rồi mới hiểu rõ hơn về họ. Hai năm ở đây, ngoài thời gian sống theo xờ tai trí thức ở Bỉ, tôi may mắn được sống cùng cuộc sống người Việt ở Séc để mở rộng được sự hiểu biết của mình.

Đi đi khi có thể

19.09.2015

Tròn 2 năm đặt chân đến châu Âu

Đêm cuối ở Plzen trước khi về Việt Nam

Advertisements